CAD/CAM چیست؟ راهنمای کامل کدکم در دندانپزشکی

CAD/CAM در دندانپزشکی دیجیتال یک گردش‌کار دیجیتال برای ثبت اطلاعات دهان یا مدل، طراحی ترمیم و سپس ساخت آن است. CAD مخفف Computer-Aided Design و به معنی «طراحی به کمک رایانه» است؛ CAM مخفف Computer-Aided Manufacturing و به معنی «ساخت به کمک رایانه» است. به زبان ساده، اسکنر داده را ثبت می‌کند، نرم‌افزار CAD طرح را می‌سازد و سیستم CAM آن طرح را با فرز یا پرینت سه‌بعدی به قطعه واقعی تبدیل می‌کند.
این فناوری فقط یک دستگاه نیست؛ مجموعه‌ای هماهنگ از اسکنر، نرم‌افزار طراحی، نرم‌افزار یا ماژول آماده‌سازی ساخت، دستگاه فرز یا پرینتر سه‌بعدی، مواد مصرفی و فرایند پس‌پردازش و کنترل کیفیت است. کیفیت نتیجه به عملکرد کل این زنجیره و مهارت تیم درمان و لابراتوار وابسته است. در این مقاله از راینو همراه ما باشید.

CAD چیست؟

CAD بخش طراحی دیجیتال است. دندان‌پزشک یا تکنسین پس از دریافت داده سه‌بعدی، مرز ترمیم، شکل آناتومیک، تماس‌های مجاور، اکلوژن، ضخامت و سایر پارامترهای بالینی و فنی را در نرم‌افزار بررسی و طراحی می‌کند. نرم‌افزارهایی مانند exocad DentalCAD ابزار این مرحله‌اند؛ اما خروجی نهایی همچنان باید توسط فرد آموزش‌دیده ارزیابی شود.

تکنولوژی کدکم (CAD/CAM)

CAM چیست؟

CAM بخش تبدیل طراحی تأییدشده به محصول فیزیکی است. در فرایند فرز، فایل برای موقعیت‌دهی قطعات، انتخاب ابزار، محاسبه مسیر حرکت و ماشین‌کاری آماده می‌شود. در فرایند پرینت سه‌بعدی نیز چیدمان، ساپورت‌گذاری و پارامترهای ساخت تنظیم می‌شوند. پس از ساخت، بسته به ماده و کاربرد، جداسازی، شست‌وشو، پخت، سینترینگ، پرداخت، رنگ‌آمیزی یا کنترل نهایی انجام می‌شود.

تفاوت CAD و CAM در یک نگاه

مراحل گردش‌کار CAD/CAM دندانپزشکی

۱. ثبت داده دیجیتال

گردش‌کار می‌تواند با اسکن داخل دهانی در کلینیک یا اسکن مدل و قالب در لابراتوار آغاز شود. در کیس‌های خاص، داده‌های CBCT یا اسکن صورت نیز می‌توانند برای برنامه‌ریزی و هم‌ترازی اطلاعات استفاده شوند. هدف این مرحله، تولید داده‌ای دقیق و قابل اعتماد برای طراحی است.

۲. طراحی با نرم‌افزار CAD

 پس از اسکن نوبت به بخش طراحی می‌رسد. در واقع بعد از این که فرایند اسکن تمام می‌شود، با استفاده از نرم افزارهایی نظیر اگزوکد (exocad) و تری‌شیپ (3shape) CAD آغاز خواهد شد. به این صورت که نرم افزار بر روی تصویر دیجیتالی شده کار ترمیم و طراحی را انجام می‌دهد. بخش طراحی کاملاً متناسب به نوع درمان انجام خواهد شد.

۳. آماده‌سازی و ساخت با CAM

فایل تأییدشده متناسب با روش تولید آماده می‌شود. برای فرز، انتخاب بلوک یا دیسک، نِستینگ، ابزار و مسیر ماشین‌کاری اهمیت دارد. برای پرینت سه‌بعدی، جهت قرارگیری، ساپورت‌ها و تنظیمات ماده تعیین می‌شوند. روش ساخت باید با کاربرد نهایی و دستورالعمل سازنده ماده سازگار باشد.

۴. پس‌پردازش و کنترل کیفیت

قطعه پس از ساخت آماده تحویل نیست. بسته به ماده ممکن است سینترینگ، کریستالیزاسیون، شست‌وشو، کیور، پرداخت یا رنگ‌آمیزی لازم باشد. تطابق، سطوح تماس، اکلوژن، سلامت سطح و انطباق با طراحی پیش از استفاده بالینی کنترل می‌شوند.

نحوه استفاده از تکنولوژی کدکم

اجزای اصلی یک سیستم کدکم

• اسکنر داخل دهانی یا اسکنر لابراتواری برای ثبت هندسه؛
• نرم‌افزار CAD برای طراحی و کنترل پارامترهای ترمیم؛
• نرم‌افزار یا ماژول CAM برای آماده‌سازی ساخت؛
• دستگاه فرز یا پرینتر سه‌بعدی متناسب با ماده و کاربرد؛
• مواد مصرفی معتبر، تجهیزات پس‌پردازش و پروتکل کنترل کیفیت؛
• زیرساخت انتقال فایل، آموزش و پشتیبانی فنی.

کاربردهای CAD/CAM در دندانپزشکی

بسته به نرم‌افزار، ماده، دستگاه و اندیکاسیون، کدکم می‌تواند برای ساخت یا طراحی روکش و بریج، اینله و آنله، ونیر، اباتمنت و پروتزهای ایمپلنتی، گاید جراحی، دنچر، اسپلینت، مدل، الاینر و برخی اپلاینس‌های ارتودنسی به کار رود. همه این موارد با یک روش و یک ماده ساخته نمی‌شوند؛ برای مثال، انتخاب بین فرز و پرینت سه‌بعدی باید بر اساس خواص ماده، دقت موردنیاز، کاربرد نهایی و دستورالعمل سازنده انجام شود.

• دسته اول؛ در این روش تمام تجهیزات سیستم کدکم در مطب دکتر فراهم بوده و تمام مراحل کار از قالب‌گیری گرفته تا ساخت و ترمیم در مطب به صورت همزمان انجام می‌شود. در این روش طبیعتاً نیازی به لابراتوار احساس نمی‌شود چراکه بیمار با مراجعه یک مرتبه‌ای به مطب در همان جلسه ترمیم مورد نیازش را دریافت می‌کند. در این روش ابتدا با اورال اسکنر داخل دهانی که جایگزین روش سنتی قالب‌گیری است، یک تصویر سه بعدی از دندان‌ها در مانیتور به پزشک نمایش داده می‌شود و پزشک متناسب با آنچه میبیند طراح درمان را اجرا می‌کند. در این روش، در هزینه‌های رفت و آمد و وقت صرفه جویی می‌شود، اما نسبتاً روشی پر هزینه برای بیمار و پزشک خواهد بود.
• دسته دوم: روش لابراتواری تا حدودی شبیه روش‌های سنتی بوده اما با این تفاوت که در فرآیند ساخت، از  اسکنرها و داده‌های سه بعدی استفاده می‌شود و بر اساس این داده‌های سه بعدی، قالب اصلی ساخته و پرداخته می‌شوند. پس از پردازش کد CAD، داده‌ها به ماشین‌های تراش (میلینگ‌ها) برای تراش دادن ارسال می‌شوند.
• دسته سوم: تولید پروتزهای دندانی به کمک رایانه است. در این روش به روش سنتی از دهان بیمار قالب گیری می‌شود و در لابراتوار پروتزهای دندانی نمونه قالب‌گیری (کست گچی) دیجیتالی شده، در نهایت از طریق اینترنت به لابراتوار فرستاده می‌شود؛ پس از ساخت پروتز دندانی برای پزشک ارسال می‌شود. (تولید متمرکز در لابراتوار است)

مزایا و محدودیت‌های CAD/CAM

برای انتخاب سیستم CAD/CAM چه مواردی را بررسی کنیم؟

• نوع کیس‌های غالب، حجم روزانه و هدف کلینیک یا لابراتوار؛
• مواد و اندیکاسیون‌های موردنیاز و سازگاری آن‌ها با دستگاه؛
• باز یا بسته‌بودن گردش‌کار و فرمت‌های قابل تبادل مانند STL؛
• کیفیت اسکن، امکانات طراحی و توان CAM در کنار یکدیگر؛
• فضا، برق، تهویه و الزامات پس‌پردازش؛
• هزینه کل مالکیت شامل مواد، ابزار، سرویس، آموزش و زمان اپراتور؛
• دسترسی به آموزش، پشتیبانی فنی و قطعات مصرفی در ایران.

CAD/CAM یک زنجیره دیجیتال از داده تا محصول است: اسکن دقیق، طراحی کنترل‌شده، ساخت متناسب با ماده و کنترل کیفیت. مزیت واقعی زمانی ایجاد می‌شود که همه اجزا به‌درستی انتخاب و یکپارچه شوند. راینو مجموعه‌ای از اسکنرهای داخل دهانی و لابراتواری، نرم‌افزار طراحی، دستگاه‌های فرز، پرینترهای سه‌بعدی و مواد دندانی را همراه با مشاوره، آموزش های دندانپزشکی دیجیتال و پشتیبانی ارائه می‌کند. برای طراحی گردش‌کار متناسب با نیاز کلینیک یا لابراتوار خود با کارشناسان راینو تماس بگیرید.

مشاوره تخصصی برای انتخاب بهترین ها

 

• آموزش تخصصی کار با دستگاه و نرم‌افزار
• گارانتی و خدمات پس از فروش مطمئن
• پشتیبانی فنی آنلاین و حضوری در سراسر ایران
• ارائه نرم‌افزارهای مرتبط و به‌روز رسانی رایگان

مشاوره و خرید